Istanbul Declaration on Cooperation among Islamic Book Publishers

Istanbul Declaration on Cooperation among Islamic Book Publishers

The Istanbul Declaration on Cooperation among Islamic Book Publishers was issued by the Founding Summit of the International Union of Islamic Book Publishers (IUIBP), held in Istanbul in September 2026. In fourteen articles, it sets out the principles that guide the Union: its professional and international identity, responsible freedom of publishing, the protection of intellectual property, translation and cultural exchange, digital publishing and the responsible use of artificial intelligence, support for young publishers and emerging markets, and an actionable roadmap for cooperation among its members.

The full text is available below in English, Arabic and Turkish. PDF versions can be downloaded at the end of the page.

English
العربية
Türkçe
English
English
العربية
Türkçe

Istanbul Declaration on Cooperation among Islamic Book Publishers

Issued by the Founding Summit of the International Union of Islamic Book Publishers

Istanbul – Republic of Türkiye · 24–25 September 2026

We, the participants in the Founding Summit of the International Union of Islamic Book Publishers, held in Istanbul, the city that has been the cradle of civilizations, in the Republic of Türkiye, having come together with the participation of distinguished Muslim publishers, Islamic institutions, and representatives of thought, culture and the publishing sector from different countries of the world:

Expressing our gratitude to the leaders and institutions of the Republic of Türkiye for hosting the headquarters of the Union and for the support they have given to the launch of its international activities;

Bearing in mind the civilization-building place that the book and reading hold in shaping human consciousness, rooting knowledge, keeping values alive and strengthening communication between cultures;

Believing that Islamic books, through their scholarly, intellectual, educational and cultural content, build bridges of dialogue, and contribute to the spread of a sound understanding and to a balanced presentation of the civilizational heritage and the human values of Islam;

Aware that the publishing sector worldwide is undergoing profound transformations in the fields of distribution, rights, translation, digital publishing, artificial intelligence, the protection of intellectual property and changing reading habits;

Emphasizing that Islamic book publishers need an “international professional umbrella” that will bring them together, organize their cooperation, defend their legitimate interests, and open new opportunities for mutual exchange, partnership and a stronger presence worldwide;

We declare from Istanbul the following principles and orientations:

One

Affirming the Professional and International Identity of the Union

We affirm that the establishment of the International Union of Islamic Book Publishers is an important institutional step towards creating a global umbrella that brings together publishers working in the field of Islamic books. This umbrella rests on the principles of professional cooperation, institutional independence, respect for national and international law, and service to knowledge, culture and dialogue between civilizations.

The Union emphasizes that it is an international professional organization that pursues no political or profit-making aims, and that it works to serve the publishing sector, to develop the sector’s tools and means, to increase its visibility, and to enable its members to fulfil their duties in the fields of culture and knowledge with the highest level of responsibility and competence.

Two

Commitment to Responsible Freedom of Publishing and Respect for Cultural Diversity

We affirm our commitment to responsible freedom of publishing, a fundamental pillar for the advancement of knowledge and the progress of societies. We hold that this freedom is to be exercised with due regard for moral and professional responsibility, respect for human dignity, cultural diversity, and the religious and civilizational particularities of peoples.

We regard the diversity of languages, cultures and schools of thought, within and beyond the Islamic world, not as a cause of division or exclusion, but as a source of richness and an opportunity for complementarity. We emphasize that dialogue, mutual understanding and respect for differences form the foundation of cooperation between publishers and cultural institutions.

Three

Protecting Intellectual Property Rights and Combating Piracy

We recall once again that protecting the rights of authors, publishers, translators, illustrators and all stakeholders working in the book sector is a fundamental condition for the continuation of creativity and of investment in knowledge.

We call for raising awareness of intellectual property rights and for combating piracy and every form of rights infringement across print, digital and audio publishing alike. We ask that cooperation mechanisms be developed among the members of the Union to monitor infringements, share information, and support legal and professional initiatives that ensure the protection of rights.

The Union encourages its members to respect the rights of authors and business partners, and to build a professional culture founded on trust, transparency and faithfulness to commitments.

Four

Supporting Translation and Cultural Exchange

We emphasize the importance of translation as a bridge of communication between nations and cultures. Translation enables reliable Islamic knowledge to reach the different peoples of the world, and it also allows the beneficial knowledge and experience of humanity to be conveyed into the languages spoken in the Islamic world.

The Union calls for launching joint translation initiatives, sharing publishing rights and developing co-publishing. It asks that special attention be given to languages that are widely used in the Islamic world and beyond the Islamic countries.

The Union further emphasizes care for the quality of translation, the correct use of terminology and respect for cultural context, as well as the development of specialized training programmes for translators and editors working in the field of Islamic books.

Five

Strengthening the Presence of Islamic Books and Content in World Markets

The Union is determined to support a stronger presence of Islamic books at international fairs and in international markets, and to facilitate their access to readers, to educational and cultural institutions, and to libraries in different countries.

It encourages its members to prepare multilingual catalogues that meet professional standards, and to develop their standards of design, pre-press, editing and marketing. It works to strengthen publishers’ competencies in international distribution, rights management and access to new markets.

The Union calls for professional partnerships with book fairs, bookshops, cultural institutions, digital platforms, universities and research centres. In this way it aims to make Islamic books more visible worldwide through quality content that reflects their heritage of knowledge and civilization.

Six

Developing Digital Publishing and Making Responsible Use of Artificial Intelligence

We affirm that digital transformation has become a strategic necessity for the publishing sector. We recognize that the future of the book is not confined to print alone, but also encompasses e-books, audiobooks, educational platforms, enriched books, interactive content and accessible tools for persons with disabilities.

The Union calls on its members to invest consciously in digital publishing, to develop their technical capacities, to protect their content in the digital environment, and to adopt secure and effective solutions for reaching readers all over the world.

The Union also emphasizes the responsible use of artificial intelligence technologies in editing, cataloguing, translation support, marketing and data analysis. In this process, intellectual property rights, transparency and ethical standards must be upheld, and these technologies must not be used in ways that harm the rights of authors or diminish the quality of knowledge.

Seven

Supporting Young Publishers and Publishers in Emerging Markets

The Union emphasizes that building the future of publishing requires empowering the new generation of publishers and supporting small and medium-sized organizations, as well as publishers working in emerging markets or in environments with limited resources.

The Union works to launch training, professional development and mentoring programmes, and to offer opportunities for building professional networks and partnerships. It helps new publishers to understand publishing rights, distribution, marketing and digital publishing, and to take an active part in international fairs.

The Union calls for the economic differences between markets to be taken into account when membership conditions, services and programmes are determined. In this way, the widest possible participation becomes possible while the sustainability and working capacity of the Union are preserved.

Eight

Establishing a Shared Database for the Islamic Publishing Sector

The Union emphasizes the importance of creating a shared professional database covering member publishers, their areas of expertise, their catalogues, the rights they make available, the markets in which they operate, the languages in which they publish, and the opportunities for cooperation among them.

The Union further aims to develop an information and monitoring centre for the Islamic publishing sector. This centre will publish regular reports on trends in publishing, distribution, translation, rights, digital transformation and book fairs, and on the challenges faced by publishers in different regions.

These data will be used to support decision-making and the direction of programmes, to empower members, and to increase the Union’s visibility with its partners and with international organizations.

Nine

Launching Joint Distribution, Marketing and Book Fair Projects

The Union calls for the development of concrete cooperation initiatives among its members in distribution, marketing, participation in fairs and co-publishing. These initiatives will ease the burden on publishers and widen the access of Islamic books to new markets.

The Union encourages the setting up of joint stands at international fairs and the organization of meetings between publishers and distributors, and the development of experience-sharing on shipping, warehousing, distribution, digital marketing, and access to libraries and institutions.

The Union will also explore opportunities to establish platforms or cooperation networks that facilitate the circulation of Islamic books between countries, with due respect for local legislation and for the rights of publishers and authors.

Ten

Upholding Dialogue and Professional Cooperation among Different Cultures and Countries

We affirm that the Union is founded on cooperation rather than destructive competition, on dialogue rather than isolation, and on building bridges rather than raising barriers.

The Union believes that Islamic book publishers of different languages, countries, schools of thought and fields of expertise can, through joint work, make an effective civilizational contribution to serving knowledge, fostering mutual understanding, and strengthening the values of justice, mercy, wisdom and peace.

The Union calls for opening channels of cooperation with publishers and cultural institutions in every part of the world. This cooperation should strengthen the exchange of knowledge, respect diversity, and present Islamic books as an active part of the world’s cultural life.

Eleven

The Union’s Professional Cooperation Platform

The Summit declares its support for the development of a professional digital platform for the Union. This platform will serve as a communication hub among members, a directory of publishers, a space where rights and opportunities are announced, a training platform, and a source of data and reports.

The platform aims to keep the Union active throughout the year, not only at summits and meetings. It will enable members to communicate with one another, develop partnerships, share publishing rights, take part in programmes and committees, and access professional services in a regular, secure and multilingual manner.

Twelve

Commitment to an Actionable Roadmap

The participants emphasize the importance of turning this declaration into an actionable work plan through a clear roadmap. The roadmap includes the following steps:

  • Developing membership and broadening the Union’s base geographically and professionally.
  • Establishing specialized committees on rights, translation, training, digital publishing, book fairs and data.
  • Launching regular training programmes for members.
  • Preparing a professional database of publishers.
  • Building partnerships with fair organizers and with cultural and educational institutions.
  • Supporting joint initiatives in translation, distribution and digital publishing.
  • Publishing a regular report on the state of the Islamic publishing sector and the challenges it faces.
Thirteen

Acknowledgements and Appreciation

The participants extend their sincere thanks to the Republic of Türkiye for hosting this Founding Summit; to the official, cultural and professional institutions that supported it and extended their patronage; to the members of the founding committee and the organizing committees; and to all the publishers and organizations that took part from different countries.

The participants also express their appreciation for all the efforts made to establish the Union, to complete its official procedures, and to launch it as an inclusive international umbrella that will serve Islamic book publishers.

Fourteen

Declaration of Commitment

In light of the above, the participants in the Founding Summit of the International Union of Islamic Book Publishers declare their commitment to work together to build an effective, self-renewing Union bound by professional solidarity: a Union that serves its members, protects their rights, strengthens the worldwide presence of Islamic books, and contributes to the spread of knowledge, dialogue and mutual understanding among peoples.

Issued in Istanbul, Republic of Türkiye, at the conclusion of the Founding Summit of the International Union of Islamic Book Publishers.

العربية
English
العربية
Türkçe

إعلان إسطنبول للتعاون بين ناشري الكتاب الإسلامي

الصادر عن المؤتمر التأسيسي للاتحاد الدولي لناشري الكتب الإسلامية

إسطنبول – الجمهورية التركية · 24–25 سبتمبر 2026

نحن المشاركين في المؤتمر التأسيسي للاتحاد الدولي لناشري الكتب الإسلامية، المنعقد في مدينة إسطنبول بالجمهورية التركية، بمشاركة نخبة من الناشرين والمؤسسات العاملة في صناعة النشر من مختلف دول العالم، وبحضور شخصيات فكرية وثقافية ومهنية من عدد من الدول الإسلامية؛

وإذ نعلن تقديرنا للجمهورية التركية، قيادةً ومؤسساتٍ، على احتضان مقر الاتحاد ودعمها لانطلاقته الدولية؛

وإذ نستحضر المكانة الحضارية للكتاب في بناء الوعي الإنساني، وترسيخ المعرفة، وخدمة القيم، وتعزيز التواصل بين الشعوب والثقافات؛

وإذ نؤمن بأن الكتاب الإسلامي، بمضامينه العلمية والفكرية والتربوية والثقافية، يمثل جسراً للتعارف والحوار، ووسيلةً لنشر الفهم الرشيد، وتقديم صورة حضارية متوازنة عن الإسلام وقيمه الإنسانية؛

وإذ ندرك ما تواجهه صناعة النشر في العالم من تحولات عميقة في مجالات التوزيع، والحقوق، والترجمة، والنشر الرقمي، والذكاء الاصطناعي، وحماية الملكية الفكرية، وتغير عادات القراءة؛

وإذ نؤكد حاجة ناشري الكتاب الإسلامي إلى إطار دولي مهني يجمع جهودهم، وينظم تعاونهم، ويدافع عن مصالحهم المشروعة، ويفتح أمامهم آفاقاً أوسع للتبادل والشراكة والحضور العالمي؛

فإننا نعلن من إسطنبول المبادئ والتوجهات الآتية:

أولاً

تأكيد الهوية المهنية والدولية للاتحاد

نؤكد أن تأسيس الاتحاد الدولي لناشري الكتب الإسلامية يمثل خطوة مؤسسية مهمة نحو بناء إطار عالمي جامع للناشرين العاملين في مجال الكتاب الإسلامي، يقوم على التعاون المهني، والاستقلال المؤسسي، واحترام القوانين الوطنية والدولية، وخدمة المعرفة والثقافة والحوار الحضاري.

كما يؤكد الاتحاد أنه مؤسسة مهنية دولية لا تسعى إلى أهداف سياسية أو ربحية، وإنما تعمل على خدمة قطاع النشر، وتطوير أدواته، وتعزيز حضوره، وتمكين أعضائه من أداء رسالتهم الثقافية والمعرفية بأعلى درجات المسؤولية والكفاءة.

ثانياً

الالتزام بحرية النشر المسؤول واحترام التنوع الثقافي

نؤكد التزامنا بحرية النشر المسؤول، بوصفها ركيزة أساسية لازدهار المعرفة وتقدم المجتمعات، على أن تمارس هذه الحرية في إطار من المسؤولية الأخلاقية والمهنية، واحترام كرامة الإنسان، والتنوع الثقافي، والخصوصيات الدينية والحضارية للشعوب.

كما نؤكد أن اختلاف اللغات والثقافات والمدارس الفكرية داخل العالم الإسلامي وخارجه يمثل مصدر غنى وتكامل، لا سبب للانقسام أو الإقصاء، وأن الحوار والتفاهم واحترام التعدد هي الأساس في بناء التعاون بين الناشرين والمؤسسات الثقافية.

ثالثاً

حماية حقوق الملكية الفكرية ومكافحة القرصنة

نؤكد أن حماية حقوق المؤلفين والناشرين والمترجمين والرسامين وسائر العاملين في صناعة الكتاب تمثل شرطاً أساسياً لاستمرار الإبداع والاستثمار في المعرفة.

وندعو إلى تعزيز الوعي بحقوق الملكية الفكرية، ومكافحة القرصنة والتعدي على الحقوق بجميع أشكالها، سواء في النشر الورقي أو الرقمي أو الصوتي، والعمل على تطوير آليات تعاون بين أعضاء الاتحاد لرصد الانتهاكات، وتبادل المعلومات، ودعم الإجراءات القانونية والمهنية الكفيلة بحماية الحقوق.

كما يشجع الاتحاد أعضاءه على احترام حقوق المؤلفين والشركاء، وترسيخ ثقافة مهنية قائمة على الثقة والشفافية والالتزام.

رابعاً

دعم الترجمة والتبادل الثقافي

نؤكد أهمية الترجمة بوصفها جسراً للتواصل بين الأمم والثقافات، ووسيلة لإيصال المعرفة الإسلامية الرصينة إلى مختلف شعوب العالم، وكذلك لنقل المعارف والتجارب الإنسانية النافعة إلى لغات العالم الإسلامي.

ويدعو الاتحاد إلى إطلاق مبادرات مشتركة للترجمة، وتبادل الحقوق، والنشر المشترك، مع إعطاء عناية خاصة باللغات ذات الامتداد الواسع في العالم الإسلامي وخارجه.

كما يؤكد الاتحاد أهمية العناية بجودة الترجمة، وسلامة المصطلحات، واحترام السياقات الثقافية، وتطوير برامج تدريبية متخصصة للمترجمين والمحررين في مجالات الكتاب الإسلامي.

خامساً

تعزيز حضور الكتاب والمحتوى الإسلامي في الأسواق العالمية

يؤكد الاتحاد عزمه على دعم حضور الكتاب الإسلامي في المعارض والأسواق الدولية، وتسهيل وصوله إلى القراء والمؤسسات التعليمية والثقافية والمكتبات في مختلف الدول.

ويعمل الاتحاد على تشجيع أعضائه على تطوير كتالوجات مهنية متعددة اللغات، وتحسين معايير التصميم والإخراج والتحرير والتسويق، وبناء قدرات الناشرين في مجالات التوزيع الدولي، وإدارة الحقوق، والتواصل مع الأسواق الجديدة.

كما يدعو الاتحاد إلى بناء شراكات مهنية مع معارض الكتب، والمكتبات، والمؤسسات الثقافية، والمنصات الرقمية، والجامعات، والمراكز البحثية، بما يعزز الحضور العالمي للكتاب الإسلامي في صورته المعرفية والحضارية الراقية.

سادساً

تطوير النشر الرقمي والاستفادة المسؤولة من الذكاء الاصطناعي

نؤكد أن التحول الرقمي أصبح ضرورة استراتيجية لصناعة النشر، وأن مستقبل الكتاب لم يعد مقتصراً على الشكل الورقي، بل يشمل الكتب الإلكترونية، والكتب الصوتية، والمنصات التعليمية، وقواعد البيانات، والمحتوى التفاعلي، وأدوات الوصول لذوي الإعاقة.

ويدعو الاتحاد أعضاءه إلى الاستثمار الواعي في النشر الرقمي، وتطوير قدراتهم التقنية، وحماية محتواهم في البيئة الرقمية، وتبني حلول آمنة وفعالة للوصول إلى القراء في مختلف أنحاء العالم.

كما يؤكد الاتحاد أهمية الاستفادة المسؤولة من تقنيات الذكاء الاصطناعي في مجالات التحرير، والفهرسة، والترجمة المساعدة، والتسويق، وتحليل البيانات، مع الالتزام بحقوق الملكية الفكرية، والشفافية، والمعايير الأخلاقية، وعدم استخدام هذه التقنيات بما يضر بحقوق المؤلفين أو يضعف جودة المعرفة.

سابعاً

دعم الناشرين الشباب والناشرين في الأسواق الناشئة

يؤكد الاتحاد أن بناء مستقبل صناعة النشر يتطلب تمكين الجيل الجديد من الناشرين، ودعم المؤسسات الصغيرة والمتوسطة، والناشرين العاملين في الأسواق الناشئة أو البيئات محدودة الموارد.

ويعمل الاتحاد على إطلاق برامج تدريب وتأهيل وإرشاد مهني، وتوفير فرص للتشبيك والشراكات، ومساعدة الناشرين الجدد على فهم حقوق النشر، والتوزيع، والتسويق، والنشر الرقمي، والمشاركة الفاعلة في المعارض الدولية.

كما يدعو الاتحاد إلى مراعاة الفروقات الاقتصادية بين الأسواق عند وضع سياسات العضوية والخدمات والبرامج، بما يضمن أوسع مشاركة ممكنة دون الإخلال باستدامة الاتحاد وقدرته على العمل.

ثامناً

بناء قاعدة بيانات مشتركة لصناعة النشر الإسلامي

يؤكد الاتحاد أهمية بناء قاعدة بيانات مهنية مشتركة تضم الناشرين الأعضاء، ومجالات تخصصهم، وكتالوجاتهم، وحقوقهم المتاحة، والأسواق التي يعملون فيها، واللغات التي ينشرون بها، وفرص التعاون المتاحة بينهم.

كما يسعى الاتحاد إلى تطوير مرصد معرفي لصناعة النشر الإسلامي، يصدر تقارير دورية حول اتجاهات النشر، والتوزيع، والترجمة، والحقوق، والتحول الرقمي، والمعارض، والتحديات التي تواجه الناشرين في مختلف المناطق.

وتكون هذه البيانات أداة لدعم القرار، وتوجيه البرامج، وتمكين الأعضاء، وتعزيز حضور الاتحاد لدى الشركاء والمؤسسات الدولية.

تاسعاً

إطلاق مشروعات توزيع وتسويق ومعارض مشتركة

يدعو الاتحاد إلى تطوير مبادرات عملية للتعاون بين أعضائه في مجالات التوزيع، والتسويق، والمشاركة في المعارض، والنشر المشترك، بما يخفف الأعباء عن الناشرين، ويوسع وصول الكتاب الإسلامي إلى أسواق جديدة.

ويشجع الاتحاد على إقامة أجنحة مشتركة في المعارض الدولية، وتنظيم لقاءات مهنية بين الناشرين والموزعين، وتطوير آليات لتبادل الخبرات حول الشحن، والتخزين، والتوزيع، والتسويق الرقمي، والوصول إلى المكتبات والمؤسسات التعليمية.

كما يسعى الاتحاد إلى دراسة فرص إنشاء منصات أو شبكات تعاون تسهم في تسهيل تداول الكتاب الإسلامي بين الدول، مع احترام القوانين المحلية وحقوق الناشرين والمؤلفين.

عاشراً

اعتماد الحوار والتعاون المهني بين مختلف الثقافات والدول

نؤكد أن الاتحاد يقوم على مبدأ التعاون لا التنافس السلبي، وعلى الحوار لا الانغلاق، وعلى بناء الجسور لا إقامة الحواجز.

ويؤمن الاتحاد بأن ناشري الكتاب الإسلامي، بمختلف لغاتهم ودولهم ومدارسهم وتخصصاتهم، يستطيعون من خلال العمل المشترك أن يقدموا إسهاماً حضارياً مؤثراً في خدمة المعرفة، وتعزيز التفاهم، وترسيخ قيم العدل والرحمة والحكمة والسلام.

كما يدعو الاتحاد إلى فتح قنوات تعاون مع الناشرين والمؤسسات الثقافية في مختلف أنحاء العالم، بما يعزز التبادل المعرفي، ويحترم التنوع، ويقدم الكتاب الإسلامي بوصفه جزءاً فاعلاً من المشهد الثقافي العالمي.

حادي عشر

منصة التعاون المهني للاتحاد

يعلن المؤتمر دعمه لتطوير منصة رقمية مهنية للاتحاد، تكون مركزاً للتواصل بين الأعضاء، ودليلاً للناشرين، وفضاءً لعرض الحقوق والفرص، ومنصة للتدريب، ومصدراً للبيانات والتقارير.

وتهدف هذه المنصة إلى جعل الاتحاد حاضراً وفاعلاً على مدار العام، لا مقتصراً على المؤتمرات والاجتماعات، وإلى تمكين الأعضاء من التواصل، وبناء الشراكات، وتبادل الحقوق، والمشاركة في البرامج واللجان، والوصول إلى الخدمات المهنية بصورة منظمة وآمنة ومتعددة اللغات.

ثاني عشر

الالتزام بخارطة طريق عملية

يؤكد المشاركون أهمية أن يتحول هذا الإعلان إلى خطة عمل قابلة للتنفيذ، من خلال خارطة طريق واضحة تشمل:

  • تطوير العضوية وتوسيع قاعدة الاتحاد جغرافياً ومهنياً.
  • تشكيل لجان متخصصة في الحقوق، والترجمة، والتدريب، والنشر الرقمي، والمعارض، والبيانات.
  • إطلاق برامج تدريبية دورية للأعضاء.
  • إعداد قاعدة بيانات مهنية للناشرين.
  • بناء شراكات مع المعارض والمؤسسات الثقافية والتعليمية.
  • دعم المبادرات المشتركة في الترجمة والتوزيع والنشر الرقمي.
  • إصدار تقرير دوري عن واقع صناعة النشر الإسلامي وتحدياتها.
ثالث عشر

الشكر والتقدير

يتوجه المشاركون بخالص الشكر والتقدير إلى الجمهورية التركية على احتضان هذا المؤتمر التأسيسي، وإلى الجهات الرسمية والثقافية والمهنية التي ساهمت في دعمه ورعايته، وإلى أعضاء الهيئة التأسيسية واللجان المنظمة، وإلى جميع الناشرين والمؤسسات المشاركة من مختلف الدول.

كما يعبر المشاركون عن تقديرهم لكل الجهود التي بُذلت من أجل تأسيس الاتحاد، واستكمال إجراءاته الرسمية، وإطلاقه كإطار دولي جامع لخدمة ناشري الكتاب الإسلامي.

رابع عشر

إعلان الالتزام

وبناءً على ما تقدم، يعلن المشاركون في المؤتمر التأسيسي للاتحاد الدولي لناشري الكتب الإسلامية التزامهم بالعمل المشترك من أجل بناء اتحاد فاعل، مهني، منفتح، ومتجدد، يخدم أعضاءه، ويحمي حقوقهم، ويعزز حضور الكتاب الإسلامي في العالم، ويسهم في نشر المعرفة والحوار والتفاهم بين الشعوب.

صدر في مدينة إسطنبول، الجمهورية التركية، في ختام أعمال المؤتمر التأسيسي للاتحاد الدولي لناشري الكتب الإسلامية.

Türkçe
English
العربية
Türkçe

İslami Kitap Yayıncıları Arasında İş Birliğine Dair İstanbul Deklarasyonu

Uluslararası İslami Yayıncılar Birliği Kuruluş Çalıştayı tarafından yayımlanmıştır

Türkiye Cumhuriyeti - İstanbul · 24 - 25 Eylül 2026

Türkiye Cumhuriyeti’nin medeniyetler beşiği şehri İstanbul’da düzenlenen Uluslararası İslami Yayıncılar Birliği Kuruluş Çalıştayına katılan bizler; dünyanın farklı ülkelerinde faaliyet gösteren seçkin Müslüman yayıncı, İslami kuruluşlar, fikir, kültür ve sektör temsilcilerinin katılımıyla bir araya gelerek:

Birliğin merkezine ev sahipliği yapması ve uluslararası faaliyetlere başlamasına verdiği destek dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti yöneticilerine ve kurumlarına teşekkürlerimizi sunarak;

Kitabın ve okumanın insanlık bilincinin oluşmasında, bilginin kökleşmesinde, değerlerin yaşatılmasında ve kültürler arasındaki iletişimin güçlenmesinde taşıdığı medeniyet kurucu yerini hatırda tutarak;

İslami kitapların ilmî, fikrî, eğitsel ve kültürel içerikleriyle diyalog köprüleri kurduğuna; sağduyulu bir anlayışın yayılmasına ve İslam’ın medeniyet birikimi ile insani değerlerinin dengeli biçimde tanıtılmasına katkı sağladığına inanarak;

Yayıncılık sektörünün dünya genelinde dağıtım, haklar, çeviri, dijital yayıncılık, yapay zekâ, fikrî mülkiyetin korunması ve değişen okuma alışkanlıkları alanlarında köklü dönüşümler geçirdiğinin bilincinde olarak;

İslami kitap yayıncılarını bir araya getirecek, iş birliklerini düzenleyecek, meşru çıkarlarını savunacak, karşılıklı alışveriş, ortaklık ve dünya çapında daha güçlü bir varlık göstermeleri için yeni imkânlar açacak “uluslararası bir mesleki çatıya” ihtiyaç duyduklarını vurgulayarak;

İstanbul’dan aşağıdaki ilke ve yönelimleri ilan ediyoruz:

Bir

Birliğin Mesleki ve Uluslararası Kimliğinin Teyidi

Uluslararası İslami Yayıncılar Birliğinin kurulmasının, İslami kitap alanında çalışan yayıncıları bir araya getiren küresel bir çatı oluşturma yolunda önemli bir kurumsal adım olduğunu teyit ediyoruz. Bu çatı; mesleki iş birliği, kurumsal bağımsızlık, ulusal ve uluslararası hukuka saygıyla birlikte bilgiye, kültüre ve medeniyetler arası diyaloğa hizmet ilkelerine dayanır.

Birlik, siyasi veya kâr amaçlı hedefler gütmeyen uluslararası bir meslek kuruluşu olduğunu; yayıncılık sektörüne hizmet etmek, sektörün araç ve imkânlarını geliştirmek, görünürlüğünü artırmak, üyelerinin kültür ve bilgi alanındaki görevlerini en yüksek sorumluluk ve yetkinlik düzeyinde yerine getirmelerini sağlamak için çalıştığını vurgular.

İki

Sorumlu Yayın Özgürlüğüne Bağlılık ve Kültürel Çeşitliliğe Saygı

Bilginin gelişmesi ve toplumların ilerlemesi için temel bir dayanak olan sorumlu yayın özgürlüğüne bağlılığımızı teyit ediyoruz. Bu özgürlüğün; ahlaki ve mesleki sorumluluk, insan onuruna saygı, kültürel çeşitlilik ve halkların dinine ve medeniyetine ilişkin özgünlükleri gözetilerek kullanılmasını esas alıyoruz.

İslam dünyası içinde ve dışında dillerin, kültürlerin ve düşünce ekollerinin farklılığını, ayrışma ya da dışlanma nedeni değil, zenginlik ve birbirini tamamlama imkânı olarak görüyoruz. Yayıncılarla kültür kurumları arasında iş birliğinin temelini; diyalog, karşılıklı anlayış ve farklılıklara saygının oluşturduğunu vurguluyoruz.

Üç

Fikrî Mülkiyet Haklarının Korunması ve Korsan Yayıncılıkla Mücadele

Yazarların, yayıncıların, çevirmenlerin, çizerlerin ve kitap sektöründe çalışan paydaşların haklarının korunmasının, yaratıcılığın ve bilgiye yapılan yatırımın sürmesi için temel bir şart olduğunu bir kez daha hatırlatıyoruz.

Basılı, dijital ve sesli yayıncılığın tümünde; fikrî mülkiyet hakları konusunda farkındalığın artırılması, korsan yayıncılık ve her türlü hak ihlaliyle mücadele edilmesi çağrısında bulunuyoruz. Birlik üyeleri arasında ihlalleri izlemeye, bilgi paylaşmaya ve hakların korunmasını sağlayacak hukuki ve mesleki girişimleri desteklemeye yönelik iş birliği mekanizmaları geliştirilmesini istiyoruz.

Birlik, kendi üyelerini; yazarların ve iş ortaklarının haklarına saygı göstermeye, güven, şeffaflık ve taahhütlere bağlılık üzerine kurulu bir meslek kültürü oluşturmaya teşvik eder.

Dört

Çevirinin ve Kültürel Etkileşimin Desteklenmesi

Çevirinin milletler ve kültürler arasında bir iletişim köprüsü olarak taşıdığı önemi vurguluyoruz. Çeviri, güvenilir İslami bilginin dünyanın farklı halklarına ulaşmasını sağladığı gibi, insanlığın yararlı bilgi ve deneyimlerinin İslam dünyasında konuşulan dillere aktarılmasına da imkân verir.

Birlik; ortak çeviri girişimleri başlatılması, yayın haklarının paylaşılması ve ortak yayıncılığın geliştirilmesi çağrısında bulunur. İslam dünyasında ve İslam ülkeleri dışında geniş bir kullanım alanına sahip dillere özel önem verilmesini ister.

Birlik ayrıca çevirinin niteliğine, terimlerin doğru kullanımına ve kültürel bağlama saygıya özen gösterilmesini; İslami kitap alanında çalışan çevirmenler ve editörler için uzmanlaşmış eğitim programları geliştirilmesini vurgular.

Beş

İslami Kitap ve İçeriklerin Dünya Pazarlarındaki Varlığının Güçlendirilmesi

Birlik, İslami kitapların uluslararası fuarlarda ve pazarlarda daha güçlü biçimde yer almasını desteklemeye; farklı ülkelerdeki okurlara, eğitim ve kültür kurumlarına ve kütüphanelere ulaşmasını kolaylaştırmaya kararlıdır.

Üyelerinin çok dilli, mesleki standartlara uygun kataloglar hazırlamasını; tasarım, yayın hazırlığı, editörlük ve pazarlama standartlarını geliştirmesini teşvik eder. Yayıncıların uluslararası dağıtım, hak yönetimi ve yeni pazarlara erişim alanlarındaki yetkinliklerini artırmaya çalışır.

Birlik; kitap fuarlarıyla, kitapçılarla, kültür kurumlarıyla, dijital platformlarla, üniversitelerle ve araştırma merkezleriyle mesleki ortaklıklar kurulması çağrısında bulunur. Böylece İslami kitapların, bilgi ve medeniyet birikimlerini yansıtan nitelikli bir içerikle dünya çapında daha görünür olmasını hedefler.

Altı

Dijital Yayıncılığın Geliştirilmesi ve Yapay Zekâdan Sorumlu Biçimde Yararlanılması

Dijital dönüşümün yayıncılık sektörü için stratejik bir gereklilik hâline geldiğini teyit ediyoruz. Kitabın geleceğinin sadece basılı biçimle sınırlı kalmadığını; e-kitap, sesli kitap, eğitim platformları, zenginleştirilmiş kitaplar, etkileşimli içerikler ve engelli bireyler için erişilebilir araçları da kapsadığını görüyoruz.

Birlik; üyelerini dijital yayıncılığa bilinçli biçimde yatırım yapmaya, teknik kapasitelerini geliştirmeye, içeriklerini dijital ortamda korumaya ve dünyanın her yerindeki okurlara ulaşmak için güvenli ve etkili çözümler benimsemeye çağırır.

Birlik ayrıca yapay zekâ teknolojilerinden editörlük, kataloglama, çeviri desteği, pazarlama ve veri analizi alanlarında sorumlu biçimde yararlanılmasını vurgular. Bu süreçte fikrî mülkiyet haklarına, şeffaflığa ve etik ölçütlere bağlı kalınmalı; bu teknolojiler yazarların haklarına zarar verecek veya bilginin niteliğini düşürecek biçimde kullanılmamalıdır.

Yedi

Genç Yayıncıların ve Gelişmekte Olan Pazarlardaki Yayıncıların Desteklenmesi

Birlik; yayıncılığın geleceğini inşa etmede yeni kuşak yayıncıları güçlendirmeyi, küçük ve orta ölçekli kuruluşları ile gelişmekte olan pazarlarda ya da kaynakları sınırlı ortamlarda çalışan yayıncıları desteklemeyi bir gereklilik olarak vurgular.

Birlik; eğitim, mesleki gelişim ve rehberlik programları başlatmak, mesleki ağlar ve ortaklıklar kurma fırsatları sunmak için çalışır. Yeni yayıncıların yayın hakları, dağıtım, pazarlama ve dijital yayıncılık konularını kavramalarına ve uluslararası fuarlara etkin biçimde katılmalarına yardımcı olur.

Birlik; üyelik koşulları, hizmetler ve programlar belirlenirken pazarlar arasındaki ekonomik farkların gözetilmesi çağrısında bulunur. Böylece Birliğin sürdürülebilirliği ve çalışma kapasitesi korunurken mümkün olan en geniş katılımın önü açılmış olur.

Sekiz

İslami Yayıncılık Sektörü İçin Ortak Bir Veri Tabanı Oluşturulması

Birlik; üye yayıncıları, uzmanlık alanlarını, kataloglarını, kullanıma sundukları hakları, faaliyet gösterdikleri pazarları, yayın yaptıkları dilleri ve aralarındaki iş birliği fırsatlarını kapsayan ortak bir mesleki veri tabanı oluşturmanın önemini vurgular.

Birlik ayrıca İslami yayıncılık sektörü için bir bilgi ve izleme merkezi geliştirmeyi hedefler. Bu merkez; yayıncılık, dağıtım, çeviri, haklar, dijital dönüşüm ve fuarlarla ilgili eğilimler ile farklı bölgelerdeki yayıncıların karşılaştığı güçlükler hakkında düzenli raporlar yayımlar.

Bu veriler karar alma süreçlerini ve programların yönünü desteklemek, üyeleri güçlendirmek ve Birliğin ortaklar ile uluslararası kuruluşlar nezdindeki görünürlüğünü artırmak için kullanılacaktır.

Dokuz

Ortak Dağıtım, Pazarlama ve Fuar Projelerinin Başlatılması

Birlik; dağıtım, pazarlama, fuarlara katılım ve ortak yayıncılık alanlarında üyeleri arasında somut iş birliği girişimleri geliştirilmesi çağrısında bulunur. Bu girişimler, yayıncıların üzerindeki yükü hafifletecek ve İslami kitapların yeni pazarlara erişimini genişletecektir.

Birlik; uluslararası fuarlarda ortak stantlar kurulmasını, yayıncılarla dağıtımcılar arasında buluşmalar düzenlenmesini; nakliye, depolama, dağıtım, dijital pazarlama ve kütüphanelerle kurumlarına erişim konularında deneyim paylaşımının geliştirilmesini teşvik eder.

Birlik ayrıca yerel mevzuata ve yayıncılarla yazarların haklarına saygı göstererek İslami kitapların ülkeler arasındaki dolaşımını kolaylaştıracak platformlar veya iş birliği ağları kurma imkânlarını araştırır.

On

Farklı Kültürler ve Ülkeler Arasında Diyaloğun ve Mesleki İş Birliğinin Esas Alınması

Birliğin yıkıcı rekabet yerine iş birliğini, içe kapanma yerine diyaloğu, engeller örmek yerine köprüler kurmayı esas aldığını teyit ediyoruz.

Birlik; farklı dillere, ülkelere, düşünce ekollerine ve uzmanlık alanlarına mensup İslami kitap yayıncılarının ortak çalışmayla bilgiye hizmet etme, karşılıklı anlayışı geliştirme ve adalet, merhamet, hikmet ve barış değerlerini güçlendirme yolunda etkili bir medeniyet katkısı sunabileceklerine inanır.

Birlik; dünyanın dört bir yanındaki yayıncılar ve kültür kurumlarıyla iş birliği kanalları açılması çağrısında bulunur. Bu iş birliği, bilgi alışverişini güçlendirmeli, çeşitliliğe saygı göstermeli ve İslami kitapları dünya kültür hayatının etkin bir parçası olarak tanıtmalıdır.

On Bir

Birliğin Mesleki İş Birliği Platformu

Çalıştay, Birlik için mesleki bir dijital platform geliştirilmesini desteklediğini ilan eder. Bu platform; üyeler arasında bir iletişim merkezi, yayıncı rehberi, hak ve fırsatların duyurulduğu bir alan, eğitim platformu ve veri ile rapor kaynağı işlevi görecektir.

Platform, Birliğin yalnızca çalıştay ve toplantılarda değil, yıl boyunca etkin olmasını amaçlar. Üyelerin birbirleriyle iletişim kurmasını, ortaklıklar geliştirmesini, yayın haklarını paylaşmasını, programlara ve komitelere katılmasını ve mesleki hizmetlere düzenli, güvenli ve çok dilli biçimde erişmesini sağlayacaktır.

On İki

Uygulanabilir Bir Yol Haritasına Bağlılık

Katılımcılar, bu bildirgenin net bir yol haritasıyla uygulanabilir bir çalışma planına dönüştürülmesinin önemini vurgular. Yol haritası şu adımları kapsar:

  • Üyeliğin geliştirilmesi ve Birliğin tabanının coğrafi ve mesleki bakımdan genişletilmesi.
  • Haklar, çeviri, eğitim, dijital yayıncılık, fuarlar ve veri alanlarında uzman komiteler kurulması.
  • Üyeler için düzenli eğitim programları başlatılması.
  • Yayıncılara yönelik mesleki bir veri tabanı hazırlanması.
  • Fuar organizatörleriyle, kültür ve eğitim kurumlarıyla ortaklıklar kurulması.
  • Çeviri, dağıtım ve dijital yayıncılık alanlarındaki ortak girişimlerin desteklenmesi.
  • İslami yayıncılık sektörünün durumu ve karşılaştığı güçlükler hakkında düzenli bir rapor yayımlanması.
On Üç

Teşekkür ve Takdir

Katılımcılar, bu kuruluş çalıştayına ev sahipliği yaptığı için Türkiye Cumhuriyeti’ne; çalıştayı destekleyen ve himaye eden resmî, kültürel ve mesleki kurumlara; kurucu heyetin ve düzenleme komitelerinin üyelerine; farklı ülkelerden katılan bütün yayıncı ve kuruluşlara içten teşekkürlerini sunar.

Katılımcılar ayrıca Birliğin kurulması, resmî işlemlerinin tamamlanması ve İslami kitap yayıncılarına hizmet edecek kapsayıcı bir uluslararası çatı olarak faaliyete geçmesi için gösterilen tüm çabalara takdirlerini ifade eder.

On Dört

Bağlılık Beyanı

Yukarıdaki hususlar doğrultusunda, Uluslararası İslami Yayıncılar Birliği Kuruluş Çalıştayının katılımcıları; üyelerine hizmet eden, haklarını koruyan, İslami kitapların dünya çapındaki varlığını güçlendiren ve halklar arasında bilginin, diyaloğun ve karşılıklı anlayışın yayılmasına katkıda bulunan; etkin, mesleki dayanışmaya sahip ve kendini yenileyen bir Birlik oluşturmak üzere birlikte çalışma taahhütlerini ilan eder.

Uluslararası İslami Yayıncılar Birliği Kuruluş Çalıştayı sonunda, İstanbul, Türkiye Cumhuriyeti’nde yayımlanmıştır.